Zdrowie oczu u psów jest często niedoceniane, a przecież wzrok to jeden z najważniejszych zmysłów naszych czworonogów. Wśród różnych chorób oczu szczególne miejsce zajmuje zwichnięcie soczewki, czyli poważny problem, który – nieleczony – może prowadzić nawet do całkowitej utraty wzroku. Schorzenie to może dotknąć psy w różnym wieku, ale niektóre rasy są na nie szczególnie podatne. Warto więc wiedzieć, jakie są przyczyny, objawy i możliwości leczenia, aby w porę zareagować i dać pupilowi szansę na komfortowe życie.
Czym jest zwichnięcie soczewki?
Soczewka to przezroczysta, elastyczna struktura w oku, której zadaniem jest skupianie światła i umożliwianie wyraźnego widzenia. Jest utrzymywana w odpowiedniej pozycji przez włókna zwane więzadłami Zinna. Gdy te włókna osłabną lub ulegną zerwaniu, soczewka przemieszcza się – i mówimy wówczas o jej zwichnięciu.
W zależności od stopnia przemieszczenia wyróżniamy:
- podwichnięcie soczewki – soczewka jest częściowo przesunięta, ale wciąż utrzymuje kontakt z więzadłami,
- zwichnięcie całkowite – soczewka całkowicie zmienia pozycję, przemieszczając się do komory przedniej lub tylnej oka.
To schorzenie jest nie tylko bolesne, ale także groźne – może powodować wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego i prowadzić do jaskry, a w konsekwencji do trwałej ślepoty.
Przyczyny choroby
Zwichnięcie soczewki może być pierwotne lub wtórne.
- Pierwotne ma podłoże genetyczne i najczęściej występuje u ras predysponowanych, takich jak:
- Jack Russell terrier,
- Parson Russell terrier,
- border collie,
- rat terrier,
- lancashire heeler.
- Wtórne jest wynikiem innych problemów okulistycznych, takich jak:
- jaskra,
- zapalenie wnętrza gałki ocznej,
- urazy mechaniczne (np. uderzenie lub zadrapanie),
- zmiany degeneracyjne związane z wiekiem.
W obu przypadkach choroba rozwija się stopniowo, ale jej pierwsze symptomy bywają trudne do zauważenia dla opiekuna.
Objawy, które powinny zaniepokoić
Zwichnięcie soczewki daje różnorodne objawy – niektóre widoczne gołym okiem, inne subtelniejsze. Do najczęściej obserwowanych należą:
- nagłe lub stopniowe pogorszenie wzroku – pies staje się niepewny w ruchu, potyka się, wpada na przeszkody,
- zmętnienie oka – pojawia się charakterystyczny „mleczny” odcień,
- zaczerwienienie i łzawienie,
- widoczna przesunięta soczewka – w zaawansowanych przypadkach widać w oku dziwne zgrubienie lub zmianę położenia źrenicy,
- silny ból – pies unika dotyku głowy, pociera łapą oko, staje się apatyczny lub rozdrażniony.
Jeżeli pojawi się choć jeden z tych objawów, wizyta u weterynarza powinna być natychmiastowa – czas odgrywa tu kluczową rolę.
Diagnostyka
Rozpoznanie zwichnięcia soczewki wymaga dokładnego badania okulistycznego. Weterynarz oceni oko przy pomocy oftalmoskopu i specjalnej lampy szczelinowej, a w niektórych przypadkach wykona również badanie ciśnienia śródgałkowego (tonometrię) oraz ultrasonografię oka.
Im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym większe są szanse na skuteczne leczenie i zachowanie wzroku.
Leczenie – jakie są możliwości?
Leczenie zwichnięcia soczewki zależy od stopnia zaawansowania choroby, ogólnego stanu zdrowia psa oraz tego, czy w oku pojawiły się już powikłania, takie jak jaskra.
- Leczenie chirurgiczne – w przypadkach całkowitego zwichnięcia soczewki konieczny jest zabieg jej usunięcia (tzw. lensektomia). Po operacji pies może dobrze funkcjonować, choć jego wzrok nie będzie tak ostry jak wcześniej.
- Leczenie farmakologiczne – przy podwichnięciach lub u psów starszych, które nie kwalifikują się do operacji, stosuje się leki obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe i stabilizujące soczewkę. Takie postępowanie nie wyleczy schorzenia, ale może opóźnić rozwój powikłań i złagodzić objawy.
Po każdym zabiegu lub wdrożeniu terapii niezbędne są regularne kontrole u lekarza okulisty, aby monitorować stan oka i szybko reagować na ewentualne nawroty lub komplikacje.
Rokowania
Rokowanie przy zwichnięciu soczewki zależy głównie od czasu reakcji właściciela i stopnia zaawansowania choroby w momencie diagnozy. Wczesna interwencja chirurgiczna daje dużą szansę na zachowanie widzenia w danym oku. W przypadkach zaawansowanych, gdy doszło już do jaskry lub nieodwracalnych zmian w siatkówce, priorytetem staje się komfort życia psa, a nie odzyskanie wzroku.
Profilaktyka i opieka
Choć na podłoże genetyczne choroby nie mamy wpływu, można podjąć działania zmniejszające ryzyko powikłań i umożliwiające szybszą reakcję:
- regularne kontrole okulistyczne u ras predysponowanych,
- unikanie urazów mechanicznych głowy i oczu,
- szybka interwencja przy objawach zapalenia lub urazu oka,
- badania genetyczne hodowlanych psów w celu wykluczenia nosicieli wadliwego genu.
Dzięki czujności i regularnym badaniom można wykryć problem na wczesnym etapie, co znacząco poprawia rokowania.
Życie z psem po zabiegu
Pies po usunięciu soczewki nadal może prowadzić aktywne i szczęśliwe życie. Choć jego wzrok nie będzie idealny, psy świetnie adaptują się do zmiany i korzystają z pozostałych zmysłów, zwłaszcza węchu i słuchu. Najważniejsze to zapewnić im bezpieczne otoczenie i stały nadzór podczas spacerów.
Fot. susanne906, pixabay.com